Steeds meer beeldarchieven komen digitaal beschikbaar, maar als de beelden niet voorzien zijn van een beschrijving kan Google ze niet vinden, wat nu? Het beschikbaar maken van digitale (video)beelden lijkt een nieuwe trend voor archieven die ons cultureel erfgoed beheren. In Vlaanderen brengen verscheidene steden en gemeenten alsook instellingen zoals universiteiten of musea hun archieven met beeldmateriaal online. In Nederland maakte het Nationale Instituut voor Beeld en Geluid veertig jaar televisiehistorie van het Pinkpopfestival online beschikbaar en het Nationaal Archief en fotopersbureau Spaarnestad openbaarden beeldcollecties over emigranten, het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger en de Olympische Spelen van 1928. En dit is slechts het begin. Videobeelden digitaliseren en verspreiden is tegenwoordig doodsimpel, maar zonder tekstuele beschrijving of GPS coördinaten kunnen zoekmachines zoals Google geen van deze beelden terugvinden. In het IM-Pact BeeldCanon project werken de Katholieke Universiteit Leuven en de Universiteit van Amsterdam gezamenlijk aan een alternatieve manier om video-archieven toegankelijk te maken. Ze doen dat op basis van de beeldinhoud.

Beeldherkenning van monumenten en scènes
Omdat automatische beeldherkenning een bijzonder complex probleem is, mensen gebruiken bijvoorbeeld onbewust wel vijftig procent van hun herseninhoud om een koe van een schaap te onderscheiden, concentreert het BeeldCanon project zich in eerste instantie op de beeldvoorkomens van de 100 belangrijkste Nederlands/Vlaamse monumenten en de 100 belangrijkste landschappen en scènes. We zullen automatische detectoren ontwikkelen voor het herkennen van het kasteel van Horst, de Ridderzaal, het Groot Begijnhof van Leuven, de kaasmarkt van Alkmaar enzovoort. We herkennen deze beroemde monumenten en scènes op basis van de beeldinhoud en onafhankelijk van de aanwezigheid van eventuele metadata of bijhorende tekstinformatie. Herkenning bestaat uit twee stappen. In stap 1 wordt de informatie in het beeld herleid tot een set kenmerken die variaties in kleur, vorm en textuur meten. Stap 2 leert vervolgens de specifieke kenmerksamenstelling van een monument of scene aan de hand van voorbeelden.

 

Figuur 1: Het paleis op de dam door de jaren heen. In het BeeldCanon project trachten we dit monument samen met een honderdtal andere karakteristiek Vlaams/Nederlande monumenten en scènes automatisch te detecteren op basis van de beeldinhoud. Aldus vormen wij een uitbreidbare beeldcanon van de Nederlands - Vlaamse cultuur én de tools om beelden en videofragmenten daarover op een eenvoudige manier terug te vinden. (Foto’s met dank aan Spaarnestad Photo en Flickr).